Wybicie (zwichnięcie) barku – objawy, przyczyny, leczenie

Bark z powodu swojej  niezwykłej ruchomości jest stawem najczęściej ulegającym urazom i przeciążeniom. Dlatego też, dolegliwości ze strony stawu ramiennego są bardzo powszechne. Fizjologicznie bark zbudowany jest z głowy kości ramiennej, która częściowo styka się z panewką łopatki. W momencie urazu, dochodzi do utraty stykania się głowy z panewką, a nawet do wypadnięcia jej z torebki stawowej. Potoczne określenie takiego urazu to wybity bark, medycznie jest to zwichnięcie barku.

Justyna Krawaczyńska

Autor: Justyna Krawaczyńska

Jeśli dojdzie do uszkodzenia, staw ramienny sygnalizuje to poprzez: silny ból barku, stan zapalny oraz uczucie niestabilności, które uniemożliwiają normalne wykonywanie ruchów.

Ból barku - najczęstsze przyczyny:

  • przeciążenia
  • urazy i mikrourazy
  • zaburzenia nerwowo-mięśniowe
  • wady wrodzone

Uraz barku, można podzielić na 3 stopnie zaawansowania:

  • mikrourazy barku – jest to sumowanie się przeciążeń, występują okresowo
  • podwichnięcie barku – to częściowa utrata styku w stawie ramienno-barkowym
  • zwichnięcie barku to tzw. wybity bark – to całkowita utrata stykania się głowy kości ramiennej z zagłębieniem panewki

Zwichnięcie barku – przyczyny

Wybity bark najczęściej jest następstwem urazu związanego z upadkiem np. z wysokości, bezpośrednim uderzeniem barku lub wykręceniem przez kogoś ręki. Dochodzi do tego w sytuacji odwodzenia w bok i rotacji zewnętrznej wyprostowanego barku.

Zależnie od tego, w którym kierunku głowa kości ramiennej przemieści się w stosunku do panewki łopatki, można wyróżnić dwa rodzaje zwichnięcia barku:

  • przednie zwichnięcie stawu ramiennego. Dochodzi do niego zwykle przy urazie w pozycji ustawienia ręki w odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej. Jest to najczęściej spotykany rodzaj uszkodzenia barku, który ma tendencję do nawracania. Szacuje się, że występuje u 90% wszystkich urazów stawu ramiennego.
  • tylne zwichnięcie stawu ramiennego. Dochodzi do niego przy urazie, kiedy ramię ustawione jest w pozycji przywiedzenia i rotacji wewnętrznej. To rzadki uraz, który dotyczy zwykle motocyklistów po wypadkach. Wyróżnia go trudność w diagnozowaniu, a także leczeniu.

Zwichnięcie barku - najczęstsze objawy

  • ból barku o bardzo dużej intensywności
  • ograniczenie ruchomości
  • opuchlizna i zniekształcenie wyglądu ramienia
  • krwiak
  • zasinienie
  • jeżeli uszkodzeniu uległ także nerw, objawem będzie drętwienie, pieczenie oraz mrowienie całej kończyny

Zwichnięcie barku – diagnoza i leczenie

Aby lekarz bądź fizjoterapeuta mógł podjąć prawidłową decyzję o leczeniu, bardzo ważne jest zdiagnozowanie urazu i przydzielenie go do jednego z dwóch wyżej wymienionych rodzajów zwichnięcia.  

Rozpoznanie urazowego zwichnięcia przedniego nie jest zwykle kłopotliwe. Specjalista zbiera dokładny wywiad, uwzględnia ustawienie ramienia w chwili urazu, a także mechanizm uszkodzenia i przeprowadza badanie fizykalne, które ostatecznie potwierdza przypuszczenia. Wstępnym postępowaniem jest nastawienie barku i uśmierzenie bólu. Nie jest to sposób idealny i odpowiedni dla każdego, gdyż niesie ze sobą duże ryzyko nawrotowych niestabilności. Rehabilitacja w takim leczeniu zachowawczym uzależniona jest od indywidualnych cech pacjenta tj.

  • ciężkości uszkodzenia,
  • zakresu ruchomości,
  • siły mięśniowej
  • faktu czy wybity bark ma postać ostrą czy przewlekłą.

Drugą metodą leczenia urazowego zwichnięcia przedniego jest leczenie operacyjne, stosowane głównie u pacjentów, u których nie można odprowadzić zwichnięcia lub przy złamaniu guzków czy też złamaniu krawędzi panewki. Do leczenia chirurgicznego bardzo często kwalifikowani są sportowcy, którzy chcą wrócić do treningów oraz pacjenci w młodym wieku. W tej grupie pacjentów szybkie podjęcie interwencji chirurgicznej obniża statystyczne ryzyko podwichnięć i zwichnięć.

Powikłania, które mogą wystąpić po operacji stabilizacji barku

  • ograniczenie ruchomości
  • nawrót niestabilności
  • uniemożliwienie powrotu do pełnej sprawności
  • wystąpienie osteoporozy

Do rozpoznania tylnego zwichnięcia należy wykonać badanie radiologiczne z dodatkowo wykonanym rzutem bocznym, a jeśli nie ma możliwości wykonania tego badania ze względu na ból barku, należy wykonać tomografię komputerową. W leczeniu wykorzystujemy na początek możliwość nastawiania barku, a potem unieruchamiamy go na temblaku na ok 6 tygodni. W kolejnym etapie inicjujemy stopniowo proces rehabilitacji. Drugą możliwością przy leczeniu tylnego zwichnięcia stawu ramiennego jest zabieg operacyjny. Kwalifikowani głównie będą pacjenci ze złamaniem tylnej krawędzi panewki, przemieszczeniem guzka mniejszego, nawrotowym zwichnięciem oraz zwichnięciem którego nie da się nastawić.

Warto pamiętać, że wybity bark, jak każdy z urazów, może doprowadzić do powikłań. Do najczęstszych komplikacji zaliczamy:

  • uszkodzenie nerwów: pachowego oraz mięśniowo skórnego
  • parestezje
  • zwichnięcie nawracające
  • ograniczenie ruchomości stawu barkowego
  • zwyrodnienie stawu ramiennego

Wybity bark rehabilitacja

Po urazie bardzo ważna jest rehabilitacja obejmująca ćwiczenia (kinezyterapię). Dobrze, aby odbywały się w asyście specjalisty lub zostały przez niego zaproponowane. Na początku powinny być one niezbyt forsowne i wykonywane bez obciążenia. Następnym etapem są ruchy mające na celu stabilizację stawu oraz zwiększenie siły mięśniowej. Po każdym treningu na bolący bark warto przyłożyć okład z lodu, dzięki któremu ból związany z wysiłkiem i obrzęk będą mniejsze. Kinezyterapii osób po zwichnięciu barku towarzyszy też terapia manualna, poprawiająca ruchomość stawu i odblokowująca go. Ponadto warto zastosować kinesiotaping a także fizykoterapię (pole magnetyczne, laser lub ultradźwięki).

Sprawdź naszą ofertę: >> kompresy ciepło-zimno

 

O autorze: Fizjoterapeuta z doświadczeniem w branży produktów ortopedycznych i rehabilitacyjnych. Prywatnie pasjonatka zdrowego odżywiania i aktywności fizycznej.