Paznokcie zwierciadłem zdrowia

Zdrowa płytka paznokcia powinna być gładka, lśniąca i różowa. Niestety, paznokcie nie zawsze prezentują się tak, jak byśmy sobie życzyli. Wszystkie zmiany w wyglądzie płytek powinny wzbudzić naszą czujność i to nie tylko ze względów estetycznych. Przebarwienia, łamliwość, zmiany w kształcie i fakturze mogą być sygnałem, że w organizmie dzieje się coś niedobrego.

Zmiany w kolorze płytki

  • Białe plamki – prawdopodobnie każdy z nas przynajmniej raz w życiu zaobserwował je na swoich paznokciach. Popularna nazwa tego zjawiska to „kwitnienie". Plamki pojawiają się i przesuwają w górę, wraz ze wzrostem paznokcia. Zdarza się, że to pęcherzyki powietrza które powstały na skutek niegroźnych mikrourazów, częściej jednak sygnał, że organizmowi brakuje witamin i minerałów. Warto wówczas zadbać o uzupełnienie diety o warzywa, owoce, orzechy, jaja i mięso.
  • Biała płytka paznokcia – o ile w przypadku małych plamek nie trzeba się niepokoić, to objęcie białą barwą całej powierzchni płytki może być symptomem poważnych dolegliwości. Takie zmiany mogą świadczyć o anemii, łuszczycy, niedoborze białka, a nawet chorobie nowotworowej. Jeśli problem nie znika pomimo stosowania wartościowej diety, warto skontaktować się z dermatologiem.
  • Żółte przebarwienia – najczęściej spotykane u palaczy oraz u kobiet, które malują paznokcie na kolor czerwony, bez zastosowania lakieru bazowego. Mogą też jednak wskazywać na żółtaczkę (żółte zabarwienie skóry pod paznokciami) – to efekt odkładania się bilirubiny w tkankach. Żółta płytka może być też następstwem zażywania niektórych leków (np. tetracykliny, beta-karotenu albo antybiotyków), a także objawem łuszczycy, problemów z nerkami lub wątrobą oraz grzybicy.
  • Brązowe zabarwienie – może być efektem ubocznym stosowania niektórych leków, palenia tytoniu oraz używania henny, czasami jednak sygnalizuje poważne choroby. Na brązowo zabarwiają się paznokcie osób ze schorzeniami tarczycy, a także dotkniętych poważnymi zaburzeniami odżywiania (anoreksja, bulimia).
  • Szaroniebieskie przebarwienia – taki odcień to rzadkość, zazwyczaj świadczy o stosowaniu pewnych leków, np. przeciwmalarycznych, bądź o zatruciu związkami srebra. W niektórych przypadkach sinawy kolor płytki może sygnalizować zaburzenia metabolizmu miedzi lub zaburzenia krążenia obwodowego.
  • Zielony odcień - może być sygnałem alarmowym infekcji bakteryjnej. Zdarza się, że do zakażenia dochodzi z powodu źle przeprowadzonego zabiegu manicure, podczas wycinania skórek niezdezynfekowanymi cążkami, z powodu braku higieny w miejscu pracy kosmetyczki. Zielony odcień płytki to także objaw grzybicy.
  • Czarne przebarwienia – najczęściej pojawiają się w wyniku silnego urazu, podczas którego dochodzi do mikrowylewu krwi pod paznokciem. Mogą również świadczyć o stosowaniu niektórych leków bądź środków chemicznych. Jeśli czarna zmiana nie przesuwa się wraz ze wzrostem paznokcia i nie znika z upływem czasu, warto pokazać ją dermatologowi – może być niegroźną zmianą barwnikową, ale także nowotworem skóry, czerniakiem.

Zmiany w strukturze płytki paznokcia:

  • Podłużne prążki – pionowe rowki na paznokciach zazwyczaj pojawiają się wraz ze starzeniem się organizmu i są odpowiednikiem zmarszczek na skórze. Charakterystyczne dla wielu osób po 50. roku życia, nie musza być powodem do niepokoju. Jeśli pokazują się wcześniej, zwłaszcza u bardzo młodych osób, mogą świadczyć o problemach hormonalnych lub z układem krążenia. Albo – bardziej prozaicznie – bywają wynikiem źle wykonywanego manicure.
  • Poprzeczne bruzdy – mogą pojawić się po przebyciu ciężkich chorób bądź bardzo restrykcyjnej diety odchudzającej, mogą być też efektem uszkodzenia macierzy paznokcia w wyniku urazu lub nieprawidłowo przeprowadzonych zabiegów kosmetycznych. Zdarza się również, że towarzyszą pojawieniu się egzemy czy łuszczycy.
  • Pękanie, łamanie się płytki – jeśli nie ma związku z nieprawidłowo przeprowadzanymi lub zbyt częstymi zabiegami manicure lub brakiem ochrony rąk podczas używania detergentów, może świadczyć o problemach z tarczycą lub zaniedbaniach dietetycznych. Warto wypełnić jadłospis produktami bogatymi w witaminy, magnez i krzem (np. banany, marchew, pomidory, jabłka). Pomocne są też olejki roślinne (np. lniany) i częste nawilżanie dłoni.
  • Rozdwajanie się paznokci – najczęściej wynika z niewłaściwej pielęgnacji (np. używania metalowych pilników), może tez być skutkiem urazów. Czasami jednak jest sygnałem nieprawidłowej pracy tarczycy, głównie niedoczynności lub braku witamin z grupy B. Rozdwajających się paznokci nie należy pokrywać lakierami, gdyż to jeszcze bardziej pogorszy ich stan. Warto dać im „odpocząć", natłuszczać je olejkami roślinnymi, chronić przed detergentami, ale przede wszystkim zadbać o suplementację produktami bogatymi w witaminy i minerały. Można też wypróbować terapię drożdżową. I jeść galaretki - żelatyna wzmacnia płytkę paznokci.
  • Wgłębienia w płytce – jeśli niewielkie, pojedyncze dołki w strukturze płytki nie są wrodzone i nie pojawiły się na skutek urazu, mogą świadczyć o łuszczycy, łysieniu plackowatym albo kontaktowym zapaleniu skóry.

Nietypowe kształty płytki:

  • Wypukłość paznokcia – czyli tak zwane paznokcie zegarkowe. Paznokcie są okrągłe, mocno uwypuklone (jak szkiełko zegarka), często pokrywają całe końcówki palców, bez widocznych wałów po obu stronach paznokcia. Przyczyną tego typu ukształtowania płytki mogą być wady wrodzone serca, przewlekłe choroby płuc, niektóre zaburzenia układu pokarmowego lub marskość wątroby.
  • Łyżeczkowatość paznokci – gdy płytka jest wklęsła, a wolny brzeg paznokcia unosi się do góry, może to oznaczać niedobór żelaza w organizmie lub zaburzenia hormonalne. Zdarza się również, że tego typu zmiany są efektem zmiękczenia substancji rogowej wskutek stosowania zbyt drażniących środków do mycia i pielęgnacji dłoni.
  • Rurkowatość płytki – gdy paznokcie są pogrubione, a ich boki jakby podwinięte pod spód, oznacza to zazwyczaj dziedziczną chorobę związaną z nieprawidłowościami w rogowaceniu skóry rąk i stóp. Tego typu „wkręcanie się" paznokci u stóp może być też wynikiem używania zbyt ciasnego obuwia lub obcinania paznokcia zbyt głęboko po bokach. Rurkowate paznokcie mogą być przyczyną silnych dolegliwości bólowych, czasami konieczny jest nawet zabieg chirurgiczny.

Białe plamki na paznokciach to najczęściej sygnał, że organizmowi brakuje witamin i minerałów.

Żółta płytka może być też następstwem zażywania niektórych leków.

Pionowe rowki na paznokciach zazwyczaj pojawiają się wraz ze starzeniem się organizmu i są odpowiednikiem zmarszczek na skórze.

Gdy płytka jest wklęsła, a wolny brzeg paznokcia unosi się do góry, może to oznaczać niedobór żelaza w organizmie lub zaburzenia hormonalne.

Rozdwajających się paznokci nie należy pokrywać lakierami, gdyż to jeszcze bardziej pogorszy ich stan.

Rurkowate paznokcie mogą być przyczyną silnych dolegliwości bólowych, czasami konieczny jest nawet zabieg chirurgiczny.

Autor: Kamila Śnieżek, „Moje Zdrowie"