Skręcona kostka – jak leczyć? Kiedy konieczna jest operacja stawu skokowego?
Skręcenie kostki to potoczne określenie urazu stawu skokowego, do którego dochodzi bardzo często, zwykle w wyniku uprawiania sportu bądź jako konsekwencja nieszczęśliwego wypadku. Uraz ten prowadzi do uszkodzenia torebki stawowej i więzadeł. Brzmi to groźnie, na szczęście leczenie skręcenia kostki nie jest aż tak skomplikowane i w większości przypadków można uniknąć zabiegu operacyjnego.
Staw skokowy posiada bardzo skomplikowaną budowę o niezwykle rozwiniętym aparacie więzadłowym. Podczas chodu działają na niego liczne siły zewnętrzne, które powodować mogą przeciążenia, doprowadzając z czasem do poważniejszych urazów. Najczęściej podczas kontuzji, dochodzi do uszkodzenia więzadła skokowo-strzałkowego przedniego, który jest głównym stabilizatorem stawu.
Skręcona kostka, objawy:
Jak każdy uraz tak i skręcenie kostki daje o sobie znać. Zwykle do najpopularniejszych objawów należą:
- bardzo ostry, piekący ból
- duży obrzęk, z zajęciem nawet stopy i podudzia
- krwiak, siniak w okolicy kostki
Nasilenie w/w objawów determinuje zwykle jak poważny jest uraz. Po kontuzji warto zgłosić się dodatkowo do lekarza w celu wykonania badań obrazowych typu: USG, RTG lub rezonansu magnetycznego, aby zakwalifikować uraz do jednej z 3 grup:
- I stopień – najłagodniejszy uraz bez uszkodzeń więzadeł. Dochodzi do lekkiego naciągnięcia torebki stawowej i więzadła. Pacjent może chodzić z niewielkim bólem. Obrzęk jest umiarkowany
- II stopień – częściowe uszkodzenie więzadeł i rozerwanie torebki stawowej. Pacjent zgłasza znaczny ból i ograniczenie ruchomości. Pojawia się obrzęk i rozległy krwiak
- III stopień – najcięższy uraz, dochodzi do poważnego uszkodzenia więzadła i utraty ruchomości. Ból jest poważny, pacjent nie może chodzić. Obrzęk i krwiak bardzo rozległe
Skręcona kostka, leczenie:
Nowoczesna rehabilitacja i ortopedia zaleca w fazie ostrej przez pierwsze 3-4 dni po urazie postępowanie według zasady: PRICE, na którą składa się:
- P (protection) – ochrona i odciążenie stawu
- R (rest) – odpoczynek i ograniczenie aktywności
- I (ice) – schładzanie uszkodzonego miejsca
- C (compression) – ucisk (bandaż elastyczny, opaska uciskowa)
- E (elevation) – ułożenie przeciwobrzękowe (uniesienie chorej kończyny powyżej poziomu serca, 15-20 cm w górę)
Skręcenia I stopnia, równoznaczne z lekkim naciągnięciem torebki stawowej i więzadeł, wymagają ograniczenie aktywności przez 7 do 10 dni (do czasu ustąpienia obrzęku oraz dolegliwości bólowych). Wskazane są zimne okłady, miejscowe leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a także względne unieruchomienie kończyny poprzez zastosowanie opatrunku uciskowego (bandaż elastyczny lub opaska), stabilizatora lub ortezy stopowo-goleniowej w formie buta powyżej kostki. Zabiegi z zakresu fizjoterapii nie są tu bezwzględnie konieczne, ale można je zastosować żeby przyspieszyć proces regeneracji tkanek.
W przypadku skręceń II stopnia, wiążących się z częściowym zerwaniem więzadeł i torebki stawowej, najważniejsze jest żeby uszkodzenia się nie pogłębiały. Konieczne jest odciążenie oraz unieruchomienie kończyny przez okres 10-14 dni (niektórzy specjaliści przedłużają ten czas z dwóch do trzech tygodni). Staw stabilizuje się za pomocą lekkiego opatrunku gipsowego lub ortezy. Pomocniczo stosuje się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a niekiedy przeciwzakrzepowe. Po unieruchomieniu wskazana jest fizjoterapia w tym: leczenie polem magnetycznym, krioterapia oraz kinezyterapia (leczenie ruchem).
Skręcenia III stopnia, obejmujące całkowite zerwanie więzadeł i torebki stawowej, wymagają dłuższego ok. 4 tygodniowego okresu unieruchomienia kończyny w gipsie lub ortezie. W tym czasie musi być ona odciążona (możliwy nacisk do 15 kg), należy też przyjmować środki przeciwbólowe, przeciwzapalne, a czasem także przeciwzakrzepowe.
Po zdjęciu gipsu, w celu ochrony stawu, poleca się pacjentowi noszenie stabilizatora lub kinesiotaping (oklejenie taśmami rehabilitacyjnymi). Powinno to trwać przez 6 do 12 tygodni. Dodatkowo można włączyć fizjoterapia oraz intensywna rehabilitację. Wykorzystuje się m.in. wymienione w przypadku skręceń II stopnia zabiegi fizjoterapeutyczne, zabiegi terapii manualnej, a także masaż tkanek głębokich.
Uszkodzenie stawu skokowego – kiedy konieczna jest operacja?
Uszkodzenia aparatu więzadłowego stawu skokowego zazwyczaj dobrze się goją, wobec czego z reguły wystarcza postępowanie zachowawcze. Dopiero jeśli jest ono nieskuteczne, a uszkodzenia stawu poważne stosuje się zabieg operacyjny, polegający na rekonstrukcji struktur więzadłowych (uszkodzenia skrętne wymagają go ostatecznie jedynie w 5 do 10 proc. przypadków). Interwencja chirurgiczna jest także wskazana przy przewlekłej niestabilności stawu skokowego. Może do niej dojść w wyniku często powtarzających się urazów (a trzeba pamiętać, że jeden epizod zwiększa prawdopodobieństw kolejnych), urazów źle leczonych lub nieleczonych wcale, albo też zbyt wczesnego powrotu do aktywności i intensywnych treningów po urazie.
Wbrew obiegowej opinii tkance więzadłowej nawet po skręceniu I stopnia, by się zagoić nie wystarczą dwa tygodnie – potrzebuje ok. sześciu; tyle czasu trwa proces tworzenia się blizny i wbudowania do niej kolagenu.
