Zgrzytanie zębami w nocy – problem dzieci i dorosłych. Poznaj objawy i leczenie bruksizmu
Wielu z nas spotkało się z problemem zgrzytania zębami podczas snu. Bruksizm najczęściej występuje u dzieci i kojarzony jest jako objaw zarażenia pasożytami (najczęściej owsikami), ale może dotyczyć także dorosłych. O ile zgrzytanie zębami jest sporadyczne, nie stanowi powodu do niepokoju. Bruksizm pojawia się na podłożu stresowym, jest sposobem rozładowywania emocji, a tych nam we współczesnym świecie nie brakuje. Jeśli zjawisko to występuje każdej nocy, uruchamia lawinę objawów i niesie ze sobą poważniejsze konsekwencje niż tylko problem estetyczny w postaci startych zębów. Sprawdź do czego mogą doprowadzić zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego o podłożu napięciowym.
Autor: Justyna Krawaczyńska
W ostatnich latach sukcesywnie wzrasta liczba pacjentów, którzy zgłaszają się do lekarza z bólem i dysfunkcją narządu żucia. Zdarza się też tak, że u niektórych pacjentów to lekarz stomatolog zauważa pierwsze objawy bruksimu (np. nieprawidłowe ścieranie powierzchni żujących zębów czy przygryzanie wewnętrznych stron policzków). Badania pokazują, że najczęściej problem ten dotyczy dzieci, młodzież i osoby w średnim wieku, znacznie rzadziej osób po 60 roku życia. Nic w tym dziwnego, żyjemy obecnie w bardzo stresujących czasach, w których trudno znaleźć balans między życiem zawodowym i prywatnym, a bruksizm jest ściśle związany ze stanem psychoemocjonalnym.
Bruksizm – przyczyny
Bruksizm jest dysfunkcją, która dotyczy prawie 30% całej populacji, z czego osoby po 60 rż stanowią niewiele ponad 3% wszystkich chorych. Dowiedziono również, że predyspozycje genetyczne mają duży wpływ na pojawienie się omawianego schorzenia. Co jeszcze wpływa na pojawienie się zmian w stawie skroniowo-żuchwowym?
- stres i kumulowanie czynników stresogennych
- tłumienie emocji
- urazy mechaniczne w obrębie twarzy i żuchwy
- wady zgryzu
- nadmiar używek typu: alkohol, tytoń, kofeina
Sprawdź w Apteline >> Sen, stres i poprawa nastroju
Bruksizm – objawy
Do podstawowych zaburzeń bruksizmu zaliczyć można:
- nocne zgrzytanie zębami
- zaciskanie zębów (szczególnie w dzień)
Wymienione objawy to sposób na rozładowanie stresu. Z jednej strony obniżenie napięcia jest korzystne dla zdrowia, jednak metoda, która do tego prowadzi – zgrzytanie zębami – przyczynia się do postępujących zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego i pociąga za sobą wiele niecharakterystycznych problemów. Należy pamiętać, że bruksizm nie musi funkcjonować jako samodzielna jednostka chorobowa, ale także jako objaw innych zaburzeń. Warto mieć tego świadomość, ponieważ skuteczne leczenie powinno opierać się na holistycznym podejściu. Jakie zatem zmiany i jakie dodatkowe objawy mogą wystąpić w następstwie nocnego zgrzytania zębami?
Nocne zgrzytanie zębami – skutki dla organizmu
Naturalny proces żucia i gryzienia odbywa się w sposób nie obciążający stawów skroniowo-żuchwowych. Jeśli dochodzi do zaburzeń na podłożu bruksimu, wówczas siła nacisku szczęk wzrasta 10-cio krotnie w stosunku do siły, z jaką gryziemy twarde pokarmy. Nie jest to obojętne dla naszego organizmu. Pod wpływem regularnego, nadmiernego i długotrwałego zaciskania zębów pojawia się:
- nieprawidłowe lub nadmierne starcie powierzchni żujących zębów
- ból mięśni żwaczy
- ból szczęki
- ból szyi, pleców i ramion
- szumy uszne
- napięciowe bóle głowy
- ból w stawie skroniowo-żuchwowym
- ograniczenie ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego
- przeskakiwanie, trzeszczenie w stawach skroniowo-żuchwowych
- zaburzenia słuchu
- zaburzenia snu
- zmiana obrysu twarzy
Leczenie bruksizmu
Z uwagi na fakt, że przyczyn bruksizmu może być wiele do tematu leczenia należy podchodzić kompleksowo. Ważnym punktem na pewno będzie wizyta u stomatologa w celu oceny zębów i wykonania nakładki na zęby. Spacjalna nakładka na zęby zabezpieczy je przed nadmiernym ścieraniem podczas zgrzytania i spełni rolę szyny relaksacyjnej.
Kolejnym krokiem jest wizyta u fizjoterapeuty, który dokona oceny napięcia mięśni żwaczy oraz dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego. Bardzo dobre efekty przynosi wtedy terapia manualna, masaże rozluźniające mięśnie żwacze oraz skroniowe a także kinesiotaping.
W sferze radzenia sobie z emocjami pomocna będzie psychoterapia, która redukuje stres i uwalnia od napięć, uczy również jak radzić sobie z sytuacjami stresowymi, aby zminimalizować prawdopodobieństwo powrotu do zgrzytania zębami. Dodatkiem powinna być również umiarkowana aktywność fizyczna, która w większości problemów zdrowotnych jest zbawienna - uwalnia endorfiny i pomaga rozładować emocje.
Domowe ćwiczenie na rozluźnienie stawów skroniowo-żuchwowych
1. Przy zamkniętej buzi umieść czubek języka na tylnej części górnych jedynek.
- Nie odrywając czubka języka wolno otwórz usta do swojego maksimum
- Zamknij usta
Ćwiczenie powtórz 20-30 razy, wykonuj w seriach po 3-4 razy dziennie
Pamiętaj! Podczas wykonywania ćwiczenia nie może dojść do przesunięć szczęki ani trzasków w stawie, otwieranie buzi musi być wykonane płynnie w jednej linii.
Czy zgrzytanie zębami u dziecka to objaw owsicy?
U dziecka podobnie jak u osób dorosłych, głównym powodem nocnego zgrzytania zębami są sytuacje stresowe. Mitem jest, powielana od wielu lat teoria, że samo zgrzytanie zębami to objaw owsicy. Pojedynczy objaw jest raczej odreagowaniem nagromadzonych w ciągu dnia sytuacji emocjonalnych i wpływa na wypoczynek nocny. Jeśli jednak do bruksizmu dojdą inne objawy tj. np.: świąt okolicy odbytu, brak apetytu czy rozdrażnienie, wtedy można mieć przesłanki do podejrzeń. Najbezpieczniej jest skonsultować się wtedy z lekarzem.
Spokojny sen - jak radzić sobie ze stresem przed snem
Bruksizm należy do grupy chorób zaburzających sen. Wiedząc, że zmagamy się z takim problemem powinniśmy zadbać o chwilę relaksu przed snem, aby poprawić jego jakość a rano obudzić się wypoczętym i pełnym sił, a co najważniejsze zminimalizujemy ryzyko pogłębiania się bruksizmu. Bardzo dobre efekty wyciszające i uspokajające daje medytacja uważności oraz mindfulness. Warto zatem poświęcić 10-15 min przed snem na praktykowanie tych metod. Niech stanie się to nawykiem, a pozytywne skutki pojawią się w niedalekiej przyszłości.
