Co to jest reumatoidalne zapalenie stawów? Definicja i objawy RZS

Stany podgorączkowe, chroniczne zmęczenie, utrata wagi i sztywność stawów rąk i nóg – to mogą być zwiastuny reumatoidalnego zapalenia stawów! Sprawdź, po czym jeszcze rozpoznać RZS.

Co to jest reumatoidalne zapalenie stawów?

Reumatoidalne zapalenie stawów (arthritis rheumatoidea) to przewlekła zapalna choroba tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym (chory organizm niszczy własne tkanki). Zbyt późno wykryta lub nieleczona prowadzi do niepełnosprawności, kalectwa, a nawet przedwczesnej śmierci. Cierpi na nią około 1 proc. populacji, 2 do 3 razy częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Zwykle pojawia się między 30. a 50. rokiem życia.

Czytaj też: Przyczyny reumatoidalnego zapalenia stawów

Objawy stawowe RZS

Reumatoidalne zapalenie stawów w fazie początkowej powoduje niszczenie błony maziowej stawu, co pogarsza jego ruchomość.

Pierwsze objawy RZS to m.in.:

  • gorączka lub stany podgorączkowe;
  • zmęczenie; utrata apetytu;
  • utrata masy ciała;
  • symetryczne zapalenie wielu stawów.

Przerośnięta błona maziowa odcina chrząstki stawowe od płynu stawowego, który je odżywia. Powoduje to uszkodzenie chrząstki i kości stawowych, powstawanie nadżerek.

Choroba atakuje przede wszystkim drobne stawy dłoni i stóp (symetryczne tzn. prawe i lewe), np. śródręczno-paliczkowe ręki, międzypoliczkowe bliższe, nadgarstka, kciuka. Rzadziej zaś stawy łokciowe, kolanowe, barkowe, szyjnego odcinka kręgosłupa czy skroniowo-żuchwowe.

Nasilenie RZS powoduje obrzęk (w wyniku rozrostu błony maziowej i nadprodukcji płynu o charakterze zapalnym), dojmujący ból stawu, tak przy poruszaniu, jak i w czasie spoczynku. Skóra w okolicy chorego stawu staje się zaczerwieniona i ciepła. Jednocześnie pogarsza się jego sprawność, pojawia się tkliwość na ucisk (np. przy podawaniu ręki). Trudniej zapina się guziki, wiąże buty, czy chwyta kubek.

Mogą pojawić się guzki reumatoidalne, czyli zgrubienia znajdujące się pod skórą na powierzchni tzw. wyprostnej stawów. Jeżeli stan zapalny obejmuje kończynę górną i bark, możemy mieć trudności z podnoszeniem rąk do góry, sięganiem po przedmioty.

W przypadku zapalenia stawu kolanowego następuje nie tylko ból, ale trudności w poruszaniu się, siadaniu i wstawaniu. Tym dolegliwościom towarzyszy czasami tzw. torbiel Bakera, na tylnej powierzchni kolana gromadzi się płyn zapalny. Chory często ustawia kończynę w takiej pozycji, by ból i dyskomfort był jak najmniej odczuwalny. To może powodować różnego rodzaju przykurcze czy zaniki niektórych grup mięśni.

Wyraźnym objawem RZS są wszelkiego rodzaju deformacje stawów. W nasilonym stadium choroby proces zapalny może spowodować pęknięcia ścięgien, utratę ruchomości stawu, a nawet zrośnięcie kości stawowych. Do najbardziej typowych przykładów deformacji stawu dłoni należy tzw. ulnaryzacja (trwałe odchylenie palców w kierunku łokciowym), czy ,,łabędzia szyja" (przykurcze stawów palców). Natomiast w przypadku zapalenia stawów stóp pojawiają się ,,palce młoteczkowate", haluksy, modzele.

Pozastawowe objawy RZS

Reumatoidalne zapalenie stawów jest chorobą systemową, atakuje nie tylko stawy, ale także wiele innych narządów, powodując poważne zmiany w ich obrębie. Mogą być one łagodne, jak choćby tzw. suchość oka.

Przewlekłe stany zapalne mogą też wywołać bardzo niekorzystny wpływ na funkcjonowanie nerek, serca, płuc, układu nerwowego i prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak:

  • włóknienie płuc,
  • udar mózgu,
  • zawał serca,
  • martwica skóry,
  • niedokrwistość.

Dlatego tak ważna jest szybka i trafna diagnoza oraz podjęcie leczenia.