Opaska na kolano czy stabilizator. Co wybrać, czym się kierować i jak dobrać rozmiar

Stabilizator kolana jest to wyrób medyczny zalecany pacjentom kontuzjowanym jako wsparcie rehabilitacji, ale nie tylko, ponieważ utrzymuje on również uszkodzony staw we właściwej pozycji oraz redukuje ryzyko urazu wtórnego bądź pogłębienie się kontuzji. Na rynku dostępnych jest bardzo wiele modeli, z których konieczny jest wybór tego, odpowiedniego, który będzie dopasowany pod kątem urazu oraz procesu rehabiltacji.

Mnogość dostępnych na rynku rozwiązań tego typu to z jednej strony atut (pozwala optymalnie dopasować stabilizator do rodzaju i stopnia kontuzji bądź schorzenia), z drugiej jednak powoduje bardzo duże rozterki przy ich wyborze. Na co zwrócić uwagę, wybierając stabilizator na kolano?

Opaska na kolano – lekkie nadwyrężenia, przeciążenia

Miękka opaska kolana (tzw. ściągacz na kolano) to najprostszy rodzaj stabilizatora, wykonywany z rozciągliwego, elastycznego materiału tj. neopren, lycra, nylon, poliester który nie powoduje podrażnień skóry. Umożliwia dopasowanie opaski do nogi i sprawia, że nie zmienia ona położenia nawet przy intensywnym ruchu. Opaski zakładane są zazwyczaj przez stopę (tzn. wciągane) bądź zapinane na rzep dookoła kolana, podyktowane jest to głównie wygodą zakładania bądź uzależnione od przeznaczenia stabilizatora. Wśród opasek możemy wyróżnić takie, które posiadają dziurkę na rzepkę wraz z pierścieniem silikonowym lub takie o jednolitej konstrukcji. Zwykle są bezszwowe, dzięki czemu stabilizator nie uciska kończyny i nie powoduje otarć. Stosuje się je przede wszystkim w celu utrzymania odpowiedniej temperatury w okolicy stawu kolanowego oraz jego ochrony przez ewentualnymi urazami z zewnątrz.

Wskazania:

lekkie nadwyrężenia, skręcenia lub naciągnięcia ścięgien
wspomaganie leczenia chorób zwyrodnieniowo-reumatycznych
rehabilitacja po przebytych urazach w obrębie stawu kolanowego
profilaktyka, podczas aktywności z intensywnym wysiłkiem fizycznym
niewielka niestabilność stawu

Stabilizator miękki kolana – stłuczenia, złamania

Stabilizator miękki wykonany jest zwykle z materiału neoprenowego lub innego kompresyjnego z taśmami dociągowymi samoszczepnymi wzmacniającymi staw, ewentualnie z miękkimi fiszbinami, chroniącymi go przed nadmiernymi przeciążeniami. Stabilizator doskonale przylega do nogi i delikatnie ją ogrzewa, dbając jednocześnie przy tym o przewiewność i odpowiednią wentylację. Zakłada się go w przypadku mocnego bólu i obrzęku powstałego w wyniku kontuzji. Nie utrudnia on zginania nogi, łagodzi ból, a także przyspiesza leczenie po kontuzji.

Wskazania:

stłuczenia, zwichnięcia
urazy rzepki
złamania oraz inne obrażenia powstałe w okolicy kolana o umiarkowanym nasileniu
rekonwalescencja

Stabilizator półsztywny na kolano – zmiany zwyrodnieniowe, uszkodzenie więzadeł

Stabilizator półsztywny wyprodukowany jest z materiałów o właściwościach przepuszczających powietrze i zapobiegających osiadaniu wilgoci na powierzchni skóry tj. np. neopren, który dodatkowo zapewnia komfort cieplny. Główną cechą tych stabilizatorów jest posiadanie w swojej konstrukcji elementów usztywniających, takich jak metalowe szyny, stalki z zawiasami po bokach kolana oraz dodatkowe pasy zapinane na rzep dla lepszej stabilizacji ortezy na nodze. W części środkowej stabilizatora zwykle znajduje się miejsce na rzepkę.

Wskazania:

osłabienie aparatu więzadłowego
stabilizacja stawu po uszkodzeniach łąkotek, więzadeł, skręceniu lub podwichnięciu
częściowe uszkodzenia więzadeł
zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe

Stabilizator sztywny na kolano - po zabiegach chirurgicznych, w celu unieruchomienia

Stabilizator sztywny jest to rodzaj ortezy przeznaczony dla pacjentów po zabiegu operacyjnym w obrębie kolana. Stosuje się go głównie w pierwszym okresie pozabiegowym jako unieruchomienie a potem jako stopniowy powrót do pełnej sprawności. Zbudowany jest z długich szyn, które biegną wzdłuż całej kończyny, mocowane są do nogi za pomocą taśm regulowanych na rzep oraz z zegarów do regulacji kąta zgięcia bądź pełnego wyprostu.

W tym typie stabilizatorów można wymienić również ortezy "klatkowe", które należą do bardzo zaawansowanych technologicznie ortez. W zależności od producenta produkowane są z aluminium, włókna węglowego, szklanego czy też z Kevlaru. Zastosowanie takich nowoczesnych rozwiązań bardzo zawyża cenę stabilizatora, co sprawia że nie jest on dostępny dla każdego.

Wskazania:

ciężka lub/i całkowita niestabilność stawu,
rehabilitacja długoterminowa,
ciężkie (pełne) uszkodzenia więzadeł pobocznych oraz więzadła krzyżowego tylnego (MCL, LCL, ACL),
urazy łąkotek,
po zabiegach operacyjnych więzadeł, chrząstki, rzepki czy łąkotek,
szpotawość, koślawość.

Stabilizatory na kolano - zastosowanie. Jak dobrać odpowiedni rozmiar

Dobrze dobrany stabilizator kolana powinien nie tylko zabezpieczać je przed ponownym urazem, ale powinien także dawać względny komfort użytkownikowi. Powinniśmy zatem zwrócić szczególną uwagę na to aby był właściwie dopasowany i aby jak najbardziej przylegał do ciała, spełniając jednocześnie funkcje ochronne. W tym celu zwykle dokonuje się pomiarów obwodu samego kolana oraz ok. 10-15 cm powyżej i poniżej środka rzepki alby dobrać najodpowiedniejszy rozmiar.

Dobór ortezy powinien uwzględniać przede wszystkim

stopień i rodzaj urazu, kontuzji - w tym przypadku dokonamy wyboru między miękkimi stabilizatorami a sztywnymi
wskazania specjalisty - lekarz powinien określić w jakim zakresie kolano może bezpiecznie pracować, czyli wykonywać ruchy zgięcia-wyprostu, w tym wypadku najodpowiedniejszym będzie wybranie stabilizatora z zegarem do regulacji kąta zgięcia
budowę ciała oraz ewentualny obrzęk - jeśli kontuzji towarzyszy dość duży obrzęk, trzeba będzie dokonać wyboru ortezy o większym rozmiarze niż kolano zdrowe. W takim przypadku najlepiej sprawdzą się ortezy z regulacją obwodu na rzep, który będzie można indywidulanie dostosować w zależoności od procesu leczenia
styl życia - przy tym czynniku bierzemy pod uwagę czy jest to osoba młoda, czy uprawia sport czy na co dzień była aktywna.

Zastosowanie ortez kolana:

profilaktyka urazów i przeciążeń stawu kolanowego
ochrona kontuzjowanego stawu
poczucie bezpieczeństwa
utrzymanie komfortu termicznego okolicy stawu
wsparcie regeneracji i miejscowego krążenia krwi w stawie
stabilizacja stawu
eliminacja dyskomfortu utrudniającego skupienie się na treningu
wsparcie leczenie dolegliwości bólowych i obrzęków miejscowych

Należy pamiętać, że stabilizatory elastyczne (takie jak opaska czy ściągacz na kolano) a także półsztywne nie wyłączają pracy mięśni i zapewniają ruchomość stawu, a co za tym idzie umożliwiają aktywność fizyczną, co nie zawsze jest wskazane. W przypadku stabilizatorów sztywnych (mogących być również zamiennikami gipsu) staw ma niewątpliwie więcej wsparcia oraz stabilizacji, a niektóre pozwalają nawet na ruch w wyznaczonym (kontrolowanym) zakresie i określonej płaszczyźnie, inne maksymalnie ograniczają mobilność stawu, co jest zalecane na przykład po poważnym urazie lub zabiegu operacyjnym.

Czy trzeba spać w ortezie?

Spanie w ortezie nie jest do końca wygodne i komfortowe, może jednak okazać się zbawienne jeśli uraz, którego pacjent doświadczył jest skomplikowany. W większości przypadków jednak urazy lekkie nie wymagają całodobowego noszenia ortezy. Często nosi się ją krótko do kilku godzin dziennie, głównie jako zabezpieczenie podczas aktywności. Decyzję jednak o noszeniu stabilizatora w nocy powinien podjąć lekarz prowadzący, który zna przyczynę i rozległość urazu oraz prowadzi leczenie.