Wszystko na temat leczenia ran

Medycyna od wieków szuka skutecznych sposobów na możliwe szybkie i efektywne leczenie ran. Co nam oferuje dziś?

Rana to nic innego jak, naruszenie naturalnej ciągłości skóry z utratą tkanki bądź bez. Rany mogą powstać wskutek urazu, działania czynników mechanicznych lub termicznych oraz w sposób zamierzony np. w efekcie interwencji chirurgicznej, natomiast rany powstałe w wyniku czynników patologicznych w medycynie nazywa się owrzodzeniem.

Podział ran ze względu na czynnik działania:

Ze względu na przyczynę powstania, rany dzielą się na:

  • mechaniczne (rany pourazowe, rany chirurgiczne)
  • termiczne (oparzenia I, II, III i IV stopnia oraz odmrożenia)
  • chemiczne (wywołane przez związki alkaiczne i kwasy)
  • popromienne (owrzodzenie w wyniku radioterapii)
  • rany owrzodzeniowe, wywołane przez: zaburzenie metabolizmu (np. cukrzyca), zaburzenie krążenia (owrzodzenie żylne kończyny dolnej), stany zapalne (np. martwicze zapalenie skóry), infekcje (np. opryszczka), nowotwory (np. czerniak)

Ze względu na głębokość rozróżnia się dwa rodzaje ran:

  • powierzchowne (płytkie, obejmujące z reguły tylko warstwę naskórka i nie naruszające górnej warstwy skóry właściwej, ale z powodu utraty tkanki i odsłonięcia zakończeń nerwowych, nierzadko bardzo bolesne)
  • głębokie (obejmujące obie warstwy skóry, czasem łącznie z tkanką podskórną, w rzadkich przypadkach nawet mięśnie i kości, zazwyczaj ich powstawaniu towarzyszy utrata czucia z powodu uszkodzenia zakończeń nerwowych).

Rany rozróżnia się jeszcze po kolorze (warstwa wierzchnia w kolorze czarnym – tkanka martwicza, w kolorze żółtym – tkanka martwicza wilgotna oddzielająca się od zdrowej lub czerwonym – tkanka ziarnista).

Proces gojenia ran

Proces gojenia się rany obejmuje przewidywalny łańcuch zdarzeń, którego efektem jest zamknięcie rany i wytworzenie się w tym miejscu blizny. Zwykle składa sięz kilku etapów:

  • stap hemostazy - faza krzepnięcia krwi i fibrynolizy
  • etap stanu zapalnego, który tworzy się w uszkodzonych tkankach
  • etap migracji i proliferacji komórkowej
  • etap syntezy białek i obkurczania rany
  • etap tworzenia się blizny

W zależności od rodzaju rany oraz jej wielkości proces ten może przebiegać szybko bądź wolno. Zwykle trwa on ok 8 tygodni, szczególnie w przypadku ran ostrych o równych brzegach, natomiast rany przewlekłe, zakażone goją się dłużej. Proces gojenia rany może rónież przebiegać pod postacią ziarninowania oraz rychłozrostu. Przy ziarninowaniu powstaje tkanka dająca podłoże do naprawy rany tzw. ziarnina, narasta ona od brzegów do środka, zasklepiając uszkodzone miejsce. Rychłozrost natomiast polega na zbliżaniu się do siebie równych brzegów rany i tworzeniu blizny w postaci linii.

Pielęgnacja ran

Aby doszło do zagojenia się rany potrzebne jest:

  • połączenie uszkodzonych naczyń krwionośnych i brzegów rany
  • oczyszczenie rany
  • odbudowanie uszkodzonych tkanek

W całym procesie bardzo istotne jest oczyszczanie rany za pomocą środków antyseptycznych, aby usunąć zanieczyszczenia i drobnoustroje mogące wywołać infekcję i założenie jeśli jest trzeba opatrunku.

Dla przyspieszenia procesu gojenia rany poleca się utrzymywanie rany w wilgotnym środowisku, co opóźnia tworzenie się strupa, a tym samym przyspiesza proces napełzania komórek zdrowego naskórka na uszkodzoną powierzchnię skóry. Na oczyszczoną ranę można nanieść specjalną substancję zapewniającą nawilżenie uszkodzonego miejsca, najlepiej o właściwościach przeciwbakteryjnych. Nałożenie opatrunku konieczne jest tylko w przypadku ranek, które nadal lekko krwawią lub które znajdują się w miejscach, gdzie grozi im ponowny uraz. Jeśli rana długo nie przestaje krwawić, utkwiło w niej ciało obce (np. duża drzazga, kawałek szkła czy plastiku) lub wyraźnie rozpoczął się w niej proces infekcji, koniecznie trzeba udać się do lekarza.

Sprawdź w Apteline.pl >> Opatrunki na trudno gojące się rany

Rany pooperacyjne

Rany pooperacyjne charakteryzują się tym, że mają równe brzegi położone blisko siebie. Zwykle goją się bezproblemowo szczególnie jeśli założone są na nich szwy. Tworzą cienką bliznę. Jest to najszybszy sposób gojenia rany.

Rany rozległe, z dużym ubytkiem tkanki, goją się inaczej – trudniej i wolniej. Powstające wówczas blizny są większe i bardziej widoczne, często mają inny kolor niż otaczająca je zdrowa skóra.

Każda rana pooperacyjna wymaga szczególnej pielęgnacji, a pacjenci informowani są przez personel szpitalny o konieczności ostrożnego obchodzenia się z raną. Główną wątpliwością pacjentów jest możliwość moczenia rany – zazwyczaj nie ma żadnych przeciwwskazań, wręcz przydatne jest branie krótkiego, niezbyt ciepłego prysznica. Natomiast leżenie w wannie jest zazwyczaj zabronione. Samodzielne przemywanie rany wodą utlenioną czy jodyną jest absolutnie zakazane, można używać wyłącznie preparatów przepisanych przez lekarza. Jego zaleceń trzeba trzymać się również zmieniając opatrunki – zazwyczaj nowy, czysty opatrunek zakłada się dwa razy dziennie. Z lekarzem obligatoryjnie trzeba skontaktować się za każdym razem, gdy w okresie gojenia rany u pacjenta wystąpi wysoka gorączka, wysięk ropny, krwisty lub surowiczy, silny ból, obrzęk i zaczerwienienie wokół rany. Może to oznaczać, że doszło do zainfekowania rany i konieczne będzie włączenie antybiotyku. Zdrowo gojąca się rana pooperacyjna po około 2 tygodniach jest gotowa do usunięcia szwów, choć ten czas może być krótszy lub dłuższy w zależności od rodzaju szwów, a także umiejscowienia i wielkości rany.

Co na rany

Oprócz wspomnianego już podstawowego oczyszczania rany, do przyspieszenia gojenia się ran głębokich i trudnych można zastosować:

Należy jednak przy wyborze kierować się rodzajem rany. Innych opatrunków będą wymagały rany czyste, innych zainfekowane a jeszcze innych rany suche bądź z wysiękiem.