Wszystko co musisz wiedzieć na temat badań piersi

Wcześnie wykryty rak piersi jest całkowicie uleczalny. Dzięki badaniu piersi można wychwycić zmiany nowotworowe na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Co trzeba wiedzieć o badaniu piersi?

Niepokojące objawy raka piersi

Kiedy w piersi pojawia się niepokojąca zmiana, pojawiają się również i inne objawy, które dają znać, że dzieje się coś złego. Będą to m.in.:

• asymetria piersi
• wciągnięta brodawka lub skóra piersi
• wyciek z brodawki (surowiczy lub surowiczo-krwisty)
• obrzęk i zaczerwienienie skóry, jeśli ujawni się postać zapalna
• bolesność
• powiększenie pachowych węzłów chłonnych po stronie guza

Najczęstszym symptomem raka sutka jest natomiast guz, który często wykrywa sama chora. Jest on zazwyczaj dosyć twardy, czasem ma nierówną powierzchnię i zwykle dobrze wyczuwalne granice. Szczególnie agresywną postacią raka piersi jest zapalny rak sutka, którego objawem jest obrzęknięta, „pomarańczowa" skórka. Aby mieć pewność diagnozy, każde niepokojące zmiany powinien zweryfikować lekarz.

Samobadanie piersi. Jak badać pierś

Samokontrola piersi jest łatwym sposobem na wykrycie zmian nowotworowych już we wczesnym stadium rozwoju choroby. Dlatego każda dorosła kobieta powinna raz w miesiącu przeprowadzić takie badanie samodzielnie. Najodpowiedniejszy czas to 2-3 dni po ustaniu miesiączki, kiedy piersi nie są jeszcze obrzęknięte i bolące. Jak przeprowadzić takie samobadanie?

Zdejmij bluzkę i stanik, stań przed lustrem, unieś ręce wysoko do góry i przyjrzyj się piersiom. Zwróć uwagę na ich kształt – czy nic się nie zmieniło? Skóra na piersiach nie powinna być przebarwiona, nie powinna się też marszczyć lub być dziwnie napięta. Przełóż ręce na biodra i ponownie przyjrzyj się piersią zwracając uwagę na ich kształt. Ściśnij brodawkę i sprawdź czy nie wydziela się z niej płyn. Ułóż lewą dłoń z tyłu głowy, a prawą na lewej piersi. Trzema środkowymi palcami lekko naciskając, zataczaj drobne kółeczka wzdłuż piersi, z góry na dół i z powrotem. Tak samo postępuj z prawą piersią. Jeśli zauważysz coś niepokojącego, koniecznie udaj się do lekarza, bo chociaż nie każdy wykryty guzek jest rakiem, to każdy należy pokazać specjaliście. Zmień ręce i zbadaj prawą pierś. Zbadaj też miejsce w okolicach pachy – naciskając ciało sprawdź, czy nie wyczuwasz guzków.

USG piersi

Pierwsze badanie USG piersi powinno być przeprowadzone około 20 roku życia. Młoda pierś nie nadaje się jeszcze do badania mammograficznego, ponieważ struktura jej jest gruczołowa. Mammografia polecana jest kobietom po 50 roku życia. Jeśli w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, nie uda nam się wykonać USG piersi warto udać się do lekarza prywatnie. Lekarz na wizycie powinien także obowiązkowo sprawdzić palpacyjnie piersi pacjentki – jeśli sam nie zaproponuje takiego badania, warto się o nie upomnieć. Badanie USG najlepiej wykonywać co roku lub dwa lata oczywiście przy zachowanej comiesięcznej samokontroli piersi.

Mammografia

Bezpłatna mammografia przysługuje kobietom w wieku 50-69 lat, które w ciągu ostatnich 2 lat nie miały przeprowadzonego badania. Bezpłatne badania przysługują też tym, którzy są objęci programem dla kobiet z grupy ryzyka (najbliższa osoba w rodzinie zachorowała na raka piersi). Jeśli należysz do tej grupy, mammografię powinnaś wykonać najpóźniej w wieku 35 lat. Co pewien czas w Polsce organizowane są akcje, w czasie których można bezpłatnie wykonać profilaktyczne badanie mammograficzne i USG. Warto z nich skorzystać!

Mammografia 3D z tomosyntezą

To najnowsza metoda badania piersi. Na czym polega? Pierś jest prześwietlana milimetr po milimetrze, pod różnymi kątami. Podczas jednego badania można uzyskać do 400 zdjęć (dla porównania w klasycznej mammografii otrzymuje się 4 zdjęcia). Dzięki temu otrzymuje się bardzo precyzyjny obraz struktury piersi. Co istotne, zapis można odtwarzać tak jak film, zbliżać, oddalać oraz powiększać wybrane fragmenty. Badanie piersi za pomocą Mammografii 3D z tomosyntezą umożliwia lokalizację przestrzenną zmian, co jest ważne np. dla chirurga onkologa. Niestety, dostępność tej techniki diagnostycznej jest na razie niewielka ze względu na wysoki koszt aparatury.

Rezonans magnetyczny MRI

Badanie piersi rezonansem magnetycznym wykrywa zmiany nowotworowe z jeszcze większą czułością niż mammografia, jest jednak dużo droższe. Koszt takiego badania to około 600 zł. Jest to badanie nieinwazyjne i może być wykonywane nawet u kobiet w ciąży.

Kiedy najlepiej się badać?

W wyniku wahania poziomu hormonów - przed miesiączką oraz w jej trakcie - piersi większości kobiet są opuchnięte i nadwrażliwe. Małym zmianom ulega też konsystencja ich tkanki. Z tego też względu kontrolę piersi - samobadanie, USG czy mammografię – najlepiej wykonywać do tygodnia po zakończeniu miesiączki. Samobadanie piersi warto przeprowadzać co miesiąc, zawsze tego samego dnia – stanie się to wówczas nawykiem. Kobiety w okresie menopauzy powinny również wyznaczyć sobie stały dzień i właśnie tego dnia co miesiąc badać piersi w domu.

Uwaga na geny

Szacuje się, że w Polsce żyje około 100 tys. nosicielek mutacji genu BRCA1 i BRCA2. Ryzyko wystąpienia raka piersi w tej grupie pacjentek jest 5-10 razy większe niż u przeciętnej Polki. Kobiety u których wykryto mutacje w genie BRCA1 są obciążone ryzykiem zachorowania na nowotwór piersi wynoszącym ponad 80 proc. oraz 40 proc. ryzykiem wystąpienia nowotworu jajnika. W grupie nosicielek mutacji BRC1 regularne badanie piersi powinno być priorytetem. Pacjentki zakwalifikowane do grupy ryzyka ze skierowaniem od genetyka mają możliwość wykonania badania genu BRCA1 w ramach refundacji. Wszystkie inne osoby mogą wykonać badanie genetyczne w regionalnej onkologicznej poradni genetycznej na własną rękę za około 500 zł.

Autor: Anna Komorowska, „Moje Zdrowie"