Koksartroza – objawy, przyczyny, leczenie zwyrodnienia stawu biodrowego

Koksartroza, czyli wyrodnienie stawu biodrowego jest chorobą naszych czasów, która dotyka nie tylko seniorów, ale też ludzi młodych. Przyczyniają się do tego m.in. mało aktywny tryb życia, nadwaga, przebyte urazy czy nadmiernie obciążanie stawu biodrowego. Koksartroza powoduje uszkodzenia struktur i funkcji stawu, co wywołuje dolegliwości bólowe i prowadzi do ograniczenia jego ruchomości. Z czasem zwyrodnienie ogranicza codzienne aktywności pacjenta.

 

Na czym polega koksartroza? To przykład choroby zwyrodnieniowej w obrębie stawu biodrowego, która rozwija się bądź z wiekiem, w wyniku zużywania się stawu, bądź w wyniku innych czynników, takich jak wady wrodzone (niedorozwój panewki biodrowej), kontuzje (złamanie biodra), czy wreszcie nieprawidłowa masa ciała, prowadząca do nadmiernego obciążania stawu biodrowego.

Chrząstka szklista pokrywająca powierzchnie stawowe ulega stopniowemu starciu, w wyniku czego dochodzi do odsłaniania powierzchni kostnych, które zaczynają o siebie trzeć. Chrząstka traci swoje właściwości amortyzujące i zmniejszające tarcie powierzchni stawowych. Mamy wtedy do czynienia ze zmianami w nasadach kości, zapaleniem błony maziowej stawu, a wszystko to prowadzi do uszkodzenia jego funkcji.

W wyniku koksartrozy:

  • niszczona jest chrząstka stawowa biodra
  • chrząstka przestaje chronić stykające się kości stawu
  • nasady kości ulegają destrukcji
  • rozwija się stan zapalny błony maziowej
  • pojawiają się dolegliwości bólowe, pacjent przestaje obciążać staw, pogłębiają się zmiany wynikające z niefizjologicznej postawy (np. zmienionego chodu)

Objawy zwyrodnienia stawu biodrowego

Do objawów koksartrozy zalicza się:

  • ból występujący przy obciążeniu kończyny
  • ból w stanie spoczynku lub podczas dotyku
  • sztywność stawu biodrowego
  • ograniczenie ruchomości stawu
  • problemy z prawidłowym chodzeniem

W początkowym stadium choroby boleści pojawiają się podczas obciążania kończyny, występują w okolicach pachwiny i promieniują do kolana bądź lędźwiowego odcinka kręgosłupa.

Wraz z rozwojem choroby dolegliwości zaczynają doskwierać także w stanie spoczynku lub podczas dotyku. Czujemy trzeszczenie i ograniczenie ruchomości chorego stawu. Stopniowo mamy też do czynienia z przykurczem zgięciowym, który utrudnia codziennie poruszanie się, wykonywanie zwykłych czynności, a także powoduje skrócenie kończyny.

Cierpiąca na koksartrozę osoba stara się oszczędzać biodro, co prowadzi do zaniku mięśni uda i pośladka. Widać to choćby wtedy, kiedy obserwujemy chód chorego. Unika on obciążania strony dotkniętej zwyrodnieniem, sposób jego poruszania się polega na wykonywaniu wahadłowych i rotacyjnych ruchów tułowia.

Z czasem chory zmuszony jest używać jednej lub dwóch kul łokciowych, przykurcz zgięciowy pogłębia się, dochodzi też do wspomnianego skrócenia kończyny.

Najtrudniejsza sytuacja dotyczy osób, u których procesem zwyrodnieniowym objęte są oba stawy biodrowe. Chory ustawia obie stopy na zewnętrznych krawędziach, jego chód staje się coraz bardziej niepewny, rośnie także ryzyko upadku.

Koksartroza pierwotna i wtórna

Lekarze wyróżniają dwie podstawowe postaci zmian:

  • pierwotne, czyli idiopatyczne
  • wtórne

Koksartroza pierwotna stanowi około 48 proc. wszystkich przypadków. Wśród czynników wpływających na rozwój zwyrodnienia stawu biodrowego wskazuje się tutaj niewłaściwy tryb życia, wpływ środowiska oraz predyspozycje genetyczne. W tym przypadku przyczyny schorzeń nie są jednak dokładnie sprecyzowane.

Koksartroza wtórna jest skutkiem wad wrodzonych lub nabytych, wśród których wymienia się:

  • niedorozwój dachu panewki
  • wrodzoną dysplazję stawu biodrowego
  • wrodzone lub nabyte zwichnięcie stawu biodrowego
  • zaburzenia rozwoju panewek w okresie wzrastania
  • nadwagę; otyłość
  • zmiany przeciążeniowe stawów
  • hemofilię
  • niedoczynność tarczycy
  • cukrzycę
  • zaburzenia metaboliczne
  • dnę stawową
  • zmiany w ukrwieniu głowy i szyjki kości udowej

Koksartroza – leczenie

Leczenie zwyrodnienia stawu biodrowego zależy w dużej mierze od stopnia zaawansowania choroby, reakcji na ból, wieku oraz ogólnego stanu zdrowia chorego.

Stadium schorzenia zaobserwować można najlepiej wykonując zdjęcia RTG. Obraz stawu pozwoli określić, czy mamy do czynienia z łagodnymi, umiarkowanymi czy zaawansowanymi zmianami. Nie zawsze jednak odczuwany przez pacjenta ból oraz stopień zaawansowania zmian znajdą odzwierciedlenie na zdjęciu radiologicznym. Jest to bezpośrednio powiązane ze stopniem podrażnienia torebki stawowej oraz zapalenia błony maziowej. Zdjęcia RTG pozwolą określić, czy mamy do czynienia z częściej występującą postacią choroby, której towarzyszy przemieszczenie, czy też z postacią bez przemieszczenia.

Leczenie koksartrozy obejmuje:

  • leczenie farmakologiczne
  • rehabilitację
  • fizjoterapię

Stosowanie leków przeciwbólowych oraz przeciwzapalnych pomaga lekko złagodzić objawy bólowe. Rehabilitacja jest nieodłączną częścią walki z koksartrozą i obejmuje leczenie ruchem. Celem jest jak najdłuższe utrzymanie układu mięśniowego w dobrej kondycji.

>> Maści i plastry przeciwbólowe i rozgrzewające, suplementy na stawy

Pomocne będą też z pewnością masaże, a także zabiegi fizykoterapeutyczne, takie jak pole magnetyczne czy laser. Skutecznym sposobem na uśmierzenie bólu będzie też z pewnością termo- lub krioterapia. Przyczyniają się one do rozluźnienia mięśni i zmniejszają przykurcz.

Zwyrodnienie stawu biodrowego – kiedy zdecydować się na operację?

Leczenie operacyjne koksartrozy obejmuje:

  • osteotomię
  • usztywnienie stawu
  • endoprotezoplastykę

Pierwsze metody stosowane są stosunkowo rzadko i występują w wybranych przypadkach. Endoprotezoplastyka, uważana za jedno z największych medycznych osiągnięć ubiegłego stulecia, daje wielu chorym możliwość życia bez bólu i cierpienia. Polega ona na wymianie panewki i głowy kości udowej na elementy sztuczne. Bardzo często jest prawdziwą gwarancją trwałego zerwania z bolesnymi dolegliwościami towarzyszącymi koksartrozie.