Spastyczność mięśni – przyczyny, leczenie, rehabilitacja

Spastyczność mięśni to zaburzenie pracy mięśni, towarzyszące problemom neurologicznym. Nie jest to choroba sama w sobie, ale objaw innych schorzeń np. udaru mózgu, stwardnienia rozsianego, czy mózgowego porażenia dziecięcego. Ze spastycznością można walczyć wybierając jedną z dróg: rehabilitację lub leki zmniejszające napięcie mięśniowe.

Spastyczność mięśni co to jest

Spastyczność jest to objaw uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Charakteryzuje się zwiększonym napięciem mięśniowym, ich porażeniem spastycznym czy niedowładem spastycznym. Spastyczność najczęściej dotyczy mięśni nóg i rąk. Stan nadmiernego napięcia mięśni jest wyzwaniem dla organizmu i dużym obciążeniem który musi zużyć całą energię na napinanie się.

Zaburzenia pracy mięśni mogą wpływać również na pracę narządów wewnętrznych tj. np. jelita, krtań – co może powodować ból czy trudności w mówieniu (przy spastyczności krtani).

Spastyczność, przyczyny

Stany spastyczne są najczęściej powikłaniem:

dziecięcego porażenia mózgowego
udaru mózgu
urazu rdzenia kręgowego
zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
stwardnienia rozsianego
guza mózgu
w przebiegu innych chorób o charakterze neurodegeneracyjnym

Może też występować po: zawale serca czy zapaleniu otrzewnej.

Spastyczność mięśni, diagnoza

Spastyczność u osób z dziecięcym porażeniem mózgowym (MPD), guzem mózgu, czy stwardnieniem rozsianym (SM) diagnozuje się na podstawie wywiadu z pacjentem czy opierając się o badania obrazowe bądź fizykalne. Po udarze lub przy raku mózgu warto zrobić tomografię komputerową i rezonans magnetyczny. Do oceny spastyczności wykorzystuje się najczęściej również skalę Ashwortha lub jej zmodyfikowaną wersję, a także skalę Tardieu.

Spastyczność, objawy

zwiększone napięcie mięśniowe
osłabienie mięśni antagonistycznych
niedowład mięśni
porażenie mięśni
wzmożone odruchy głębokie
mimowolne skurcze mięśni

Spastyczność o niewielkim nasileniu zazwyczaj nie jest bardzo dużym utrudnieniem dla pacjenta, jednak gdy jest ona większa często uniemożliwia chorym normalne funkcjonowanie.

Spastyka mięśni, leczenie

Spastyczność można leczyć, poprzez:

rehabilitację,
farmakoterapię, czyli przyjmowanie leków zmniejszających napięcie mięśniowe (zazwyczaj są to: baklofen, benzodiazepiny, iniekcje toksyny botulinowej),
leczenie chirurgiczne lub ortopedyczne (w tej dziedzinie wiele posunęło się już do przodu, chociaż eksperci studzą emocje, mówiąc, że do większego przełomu jest jeszcze daleko).

Rehabilitacja:

Za pomocą zabiegów fizjoterapeutycznych można obniżyć napięcie mięśni. Ćwiczenia są w stanie wzmocnić grupy mięśni antagonistycznych oraz rozciągnąć mięśnie przykurczone, a także opóźnić, a nawet zapobiec wystąpieniu zmian wtórnych. W skład rehabilitacji wchodzą:

kinezyterapia - obniża napięcie mięśniowe, poprawia koordynację, siłę, ruchomość w stawach. Obejmować powinna ćwiczenia rozciągające, wzmacniające, a także korygowanie ułożenia kończyny
fizykoterapia - wykorzystuje się tutaj elektrostymulację prądami o małej częstotliwości (metoda Huffschmidta, tonoliza).

Rehabilitacja powinna odbywać się codziennie w domu, co jakiś czas warto zgłosić się na kontrolę w specjalistycznym ośrodku. Najlepsze efekty daje połączenie kinezyterapii i fizykoterapii.

Spastyczność poudarowa

Spastyczność poudarowa to jedno z najczęstszych powikłań udaru mózgu. W ten sposób sprawność traci w Polsce 4,5 tysiąca osób rocznie. Co ciekawe spastyczność u większości chorych rozwija się dopiero 3 miesiące po udarze (ale oczywiście może pojawić się również dużo szybciej). Bardzo ważne jest, by jak najszybciej zauważyć objawy spastyczności, ponieważ zwiększa to szansę na skuteczne leczenie i szybszy powrót do sprawności. Osoby po udarze najczęściej mają problem ze spastycznością łokcia i nadgarstka. Można zaobserwować u nich duże napięcie mięśniowe, trudności w trzymaniu przedmiotów czy nienaturalne ułożenie ręki. Pomóc mogą zabiegi rehabilitacyjne oraz leczenie toksyną botulinową.

W Ortopedio.pl kupisz >> Trenery dłoni

Spastyczność u dzieci

Porażenie spastyczne może być również konsekwencją mózgowego porażenia dziecięcego. Porażenie, w zależności, jak rozległe są uszkodzenia układu nerwowego może dotyczyć wszystkich czterech kończyn, trzech, dwóch bądź jednej. Może występować po jednej stronie ciała, albo obejmować tułów czy głowę. Najlepsze efekty leczenia przynosi połączenie rehabilitacji oraz terapii toksyną botulinową z elektrostymulacją mięśni.

(EZ)