Przykurcz mięśni – przyczyny, diagnoza, leczenie

Przykurcz mięśni związany jest z zaburzeniem równowagi między grupami mięśni w obrębie danej części ciała oraz z brakiem możliwości całkowitego rozciągania się danego mięśnia. Jest to stan patologiczny, który powoduje ból i utrudnia codzienne funkcjonowanie. Bez odpowiedniej rehabilitacji przykurcz mięśni zwykle się pogłębia, dlatego jest to stan, którego nie należy lekceważyć.

Justyna Krawaczyńska

Autor: Justyna Krawaczyńska

Do prawidłowego funkcjonowania  układu mięśniowego, a co za tym idzie, do sprawnego poruszania się i wykonywania czynności, potrzebna jest prawidłowa praca mięśni antagonistów, czyli mięśni które przeciwdziałają sobie. Ich napięcie jest równoważone, ponieważ działają niejako „w parach”. Osłabienie jednego z nich powoduje zwiększone napięcie drugiego. Efektem tego jest nadmierne rozciągnięcie mięśnia i jego jeszcze większe osłabianie. Dodatkowo w obrębie więzadeł, ścięgien i torebek stawowych tkanki miękkie obkurczają się, utrwalając przez to przykurcz.

Na skutek długotrwałego przykurczu mięśni człowiek traci pełen zakres ruchu w stawach. Postępująca przy tym degeneracja stawów, dodatkowo zmniejsza jego ruchomość. Wszystko to daje odczucia dyskomfortu i bólu, z którym niejednokrotnie zmagają się osoby z przykurczem mięśni.

Przykurcze mięśni przyczyny

Przykurcz mięśni ma wiele przyczyn. Należy pamiętać, że przypadłość ta może dotyczyć także osób zdrowych, jako następstwo braku ćwiczeń rozciągających, a także osób w podeszłym wieku, jako następstwo „spokojniejszego” trybu życia i obecności chorób ogólnoustrojowych. My zajmiemy się jednak przyczynami przykurczy w ujęciu patologicznym. Należą do nich:

  • porażenia lub uszkodzenia nerwów
  • długotrwałe unieruchomienie oraz brak ruchu (również u osób niepełnosprawnych poruszających się na wózku inwalidzkim)
  • schorzenia tj.: dystrofia mięśniowa, reumatoidalne zapalenie stawów, nowotwory
  • obecność krwiaków, obrzęków, zrostów i blizn
  • unieruchomienie określonej części ciała w opatrunku gipsowym
  • urazy, które powodują uszkodzenie włókien mięśniowych

Przykurcze mięśni objawy

Do alarmujących objawów zaliczamy:

  • utrzymujący się ból w zmienionej chorobowo części ciała
  • stopniowe ograniczenie ruchomości stawu
  • poranna sztywność
  • utrata niektórych funkcji, które są uznawane za podstawowe, np. prawidłowa praca kończyn
  • stan zapalny w obrębie chorej okolicy

Należy pamiętać, że każde niepokojące nas dolegliwości powinny być skonsultowane z lekarzem lub fizjoterapeutą, który na wizycie wykona testy diagnostyczne w celu wykrycia przyczyny dolegliwości lub podpowie jak postępować, aby opóźnić przykurcze.

Ważną informacją przy rozpoznaniu przykurczu, jest fakt, iż nie zawsze jest on widoczny na „pierwszy rzut oka” pacjent przy niewielkich dolegliwościach potrafi bardzo sprawnie kompensować niedogodności. Poleca się zatem patrzeć na chorego kompleksowo. Kompensacja polega na tym, że pacjent przy wystąpieniu np. przykurczu w obrębie kręgosłupa może ograniczać ruchy sięgania po przedmioty czy też mieć trudności z wykonywaniem podstawowych czynności; a np. przy przykurczach stopy może wykazywać nieprawidłowości w obrębie kręgosłupa. Pamiętajmy zatem zasadę: Im wcześniej zostanie rozpoznana choroba, tym krótsza będzie rehabilitacja i szybszy powrót do formy.

Przykurcze mięśni rehabilitacja

Rehabilitacja w przypadku przykurczy mięśniowych odgrywa znaczącą rolę. Ćwiczenia i zabiegi z zakresu fizjoterapii pozwalają zwiększyć ruchomość stawów i elastyczność mięśni. Kluczowy jest tutaj stretching, czyli rozciąganie – przeprowadzone oczywiście pod okiem profesjonalisty. Nawet jeśli nie da się odwrócić uszkodzeń, to za pomocą właściwych ćwiczeń czy poprzez przyjmowanie odpowiedniej pozycji, można znacznie zwiększyć zakres ruchu. Każdą rehabilitację powinno zacząć się od zabiegów fizykalnych o działaniu rozgrzewającym (naświetlania, kąpiele wirowe itp.), dzięki czemu ćwiczona okolica będzie rozluźniona i łatwiej podda się terapii. Na koniec, dla utrwalenia efektów rehabilitacji, powinno zastosować się kinesiotaping lub zaopatrzenie ortopedyczne, które utrzymają wypracowany zakres ruchu i nie pozwolą do powrotu przykurczu.

O autorze: Fizjoterapeuta z doświadczeniem w branży produktów ortopedycznych i rehabilitacyjnych. Prywatnie pasjonatka zdrowego odżywiania i aktywności fizycznej.