Urazy kolana - uszkodzenie łąkotki, wiązadeł, chrząstki stawowej; zwichnięcie kolana

Staw kolanowy jest największym stawem naszego organizmu, składa się z kości udowej, kości piszczelowej oraz rzepki. Wszystkie te struktury połączone są między sobą więzadłami i torebkami stawowymi utrzymując staw w pozycji wyprostowanej i zabezpieczając go przed przypadkowymi ruchami bocznymi. Specyficzna budowa kolana oraz fakt, że tworzą go dwie długie kości sprawia, że jest on narażony na częste kontuzje. Wystarczy nieprawidłowy ruch, nakładające się na siebie przeciążenia czy długotrwałe nadwyrężenia i pojawiają się pierwsze objawy, których nie powinniśmy bagatelizować ponieważ nawet najmniejszy uraz może prowadzić do poważnych następstw.

Autor: Justyna Krawaczyńska

Najczęściej do urazów kolana dochodzi podczas uprawiania sportów wyczynowych lub amatorskich, szczególnie narażone na nie są osoby uprawiające dyscypliny kontaktowe tj. piłka nożna, siatkówka, koszykówka, hokej oraz biegi, narty czy snowboard. Kontuzje kolana bardzo często zdarzają się także u osób biernych fizycznie, które większą część czasu spędzają w samochodzie czy przed telewizorem i stronią od aktywności. U takich osób podjęcie już minimalnego wysiłku w postaci np. prac domowych czy podstawowej rekreacji może przyczynić się do pojawienia się urazu. Sygnałem ostrzegawczym powinien być dla nas ból w kolanie bądź ból kolan podczas chodzenia po schodach.

Jakie jeszcze objawy powinny nas skłonić do wizyty u ortopedy?

• obrzęk kolana
• ograniczenie ruchomości w stawie kolanowym
• stan zapalny w kolanie
• odczucie niestabilności kolana
• odczucie blokady w kolanie

Lekarz diagnozując konkretne schorzenie przeprowadzi szczegółowy wywiad z pacjentem na temat dolegliwości, okoliczności urazu, czasu ich trwania oraz tego jakie codzienne czynności sprawiają mu najwięcej kłopotu. Dodatkowo posiłkując się badaniami obrazowymi tj. RTG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny dokona ostatecznej oceny uszkodzenia i zaleci odpowiednią terapię.

Sprawdź ofertę Ortopedio.pl >> Orteza pozabiegowa na kolano, Orteza funkcjonalna na kolano

Do najczęstszych urazów kolan zaliczamy:

• uszkodzenie więzadła
• uszkodzenie łąkotek
• uszkodzenie rzepki
• zwichnięcie kolana
• uszkodzenie chrząstki stawowej

Poczytaj więcej >> Ćwiczenia rehabilitacyjne przy kontuzji kolana

Uszkodzenie więzadła:

Najczęściej ulegają kontuzji więzadła krzyżowe oraz więzadła poboczne. W zależności od stopnia zaawansowania urazu wyróżnić można naciągnięcie, uszkodzenie z naderwaniem lub całkowite zerwanie.

Więzadła krzyżowe – zaliczamy do tej grupy więzadło krzyżowe przednie (ACL) oraz więzadło krzyżowe tylne (PCL) przebiegają one wewnątrz kolana i utrzymują jego stabilność. Ulegają uszkodzeniu głównie w wyniku skrętu kolana przy jednoczesnym ustawieniu stopy prosto na podłożu. Przy urazie odczuwalny jest głęboki ból wewnątrz kolana oraz dochodzi do krwawienia wewnątrzstawowego co powoduje powiększenie obrysu stawu. W momencie samego urazu słyszalny jest odgłos „trzaśnięcia” w stawie. U pacjenta stopniowo pojawiają się problemy z poruszaniem się oraz z prostowaniem kolana. Najczęściej kontuzjom ulega więzadło krzyżowe przednie i dotyczy to osób młodych i aktywnych fizycznie. Leczenie uzależnione jest od rodzaju urazu, może być zachowawcze z wykorzystaniem rehabilitacji i zabiegów fizykalnych, niestety takie postępowanie może mieć wpływ na późniejsze dalsze zmiany w stawie kolanowym. Dojść może do uszkodzenia łąkotek kolanowych i zmian w chrząstce stawowej. Leczenie operacyjne natomiast związane jest z rekonstrukcją więzadła, stosuje się je głównie u osób młodych i aktywnych fizycznie, co ma wpłynąć na jakość ich życia w późniejszym okresie i ograniczyć prawdopodobieństwo wystąpienia komplikacji w chrząstce stawowej bądź w łąkotce.

>> Rekonstrukcja więzadła, ile trwa powrót do pełnej sprawności

Więzadła poboczne - zaliczamy do tej grupy więzadło poboczne piszczelowe (MCL) oraz więzadło poboczne strzałkowe (LCL). Stabilizują one staw po obu stronach kolana. Ulegają uszkodzeniu w momencie upadku na bok lub podczas szybkiego zwrotu gdzie stopa pozostaje nieruchomo na podłożu. Podczas urazu słyszalny jest „trzask” w stawie, pojawia się ból po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kolana oraz obrzęk i krwiak w tej samej okolicy. Kolano jest niestabilne co uniemożliwia pacjentowi chodzenie. Częściej kontuzjom ulega więzadło poboczne piszczelowe aniżeli strzałkowe. Leczenie polega na stosowaniu leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych, przeciwobrzękowych oraz na zwalczaniu bólu i oszczędzaniu nogi. Bardzo dużą ulgę w pierwszym okresie przynosi stosowanie zimnych okładów. W większości przypadków urazy więzadła pobocznego leczy się zachowawczo, nieliczne kwalifikują się do zabiegu operacyjnego. Aby wspomóc leczenie zachowawcze, stosuje się unieruchomienie w postaci stabilizatora stawu kolanowego oraz zaleca się chodzenie o kulach łokciowych aby odciążyć nogę. Takie postępowanie stosuje się przez 2-3 tyg., następnie przez okres kilku miesięcy zaleca się rehabilitację.

Apteline.pl >> Leki na ból mięśni i stawów

Uszkodzenie łąkotek:

W stawie kolanowym wyróżniamy dwa rodzaje łąkotek: łąkotka przyśrodkowa (MM) oraz łąkotka boczna (ML). Są to struktury chrząstne, które ulegają uszkodzeniom w wyniku dwóch mechanizmów: w wyniku urazu najczęściej w trakcie uprawiania sportu bądź w wyniku rozwijających się z wiekiem zmian, o podłożu zwyrodnieniowym. Jeśli dojdzie do uszkodzenia łąkotki w trakcie aktywności fizycznej zwykle uszkodzeniu ulegają wtedy też więzadła: poboczne lub krzyżowe. Łąkotki pełnią bardzo ważną rolę w stawie kolanowym są amortyzatorami oraz dodatkowo rozkładają powstałe podczas chodu obciążenia, nie dopuszczając do przeciążeń. Zwiastunem pojawiających się zmian w łąkotkach jest zwykle ból zlokalizowany w szczelinie stawowej pod kolanem oraz wrażenie przeskakiwania w kolanie. Pojawia się tkliwość w miejscu uszkodzenia oraz przemijające stany zapalne z wysiękiem. Może dojść również do zablokowania stawu w wyniku rozerwania całej łąkotki. Objawy po urazie pojawiają się zwykle bardzo szybko, natomiast w wyniku zmian zwyrodnieniowych rozwijają się stopniowo i o dużo mniejszym natężeniu. Leczenie uszkodzonych łąkotek możemy podzielić na dwa typy, zachowawcze i operacyjne. Zachowawcze leczenie stosujemy głównie u osób starszych i w przypadku uszkodzeń o podłożu zwyrodnieniowym. Polega ono na stosowaniu leków przeciwzapalnych, odciążaniu kolana oraz stosowaniu odpowiedniej rehabilitacji, takie postępowanie jest jednak sporadyczne. W większości przypadków i szczególnie u osób młodych przy uszkodzeniu łąkotek stosuje się leczenie operacyjne, podczas którego zszywa się uszkodzoną łąkotkę lub jeśli jest to nie możliwe usuwa się jej fragment. Ważnym elementem rekonwalescencji jest noszenie stabilizatora stawu kolanowego oraz chodzenie o kulach.

Uszkodzenie rzepki:

Rzepka jest płaską kością, która znajduje się z przodu kolana i umiejscowiona jest w rowku pomiędzy kłykciami kości piszczelowej. Zadaniem jej jest ochrona właśnie tych kłykci przed urazem. W związku z tym, że jej pozycja jest tak bardzo wysunięta jest ona szczególnie narażona na kontuzje. Do najczęstszych urazów rzepki zaliczamy:

Zwichnięcie rzepki – dochodzi do tego w momencie gwałtownego skrętu nogi lub w wyniku silnego bezpośredniego uderzenia w kolano. Rzepka wymyka się wtedy ze swojego miejsca pomiędzy kłykciami kości udowej i przemieszcza się poprzecznie. Leczenie polega na nastawieniu rzepki oraz na unieruchomieniu nogi na ok. 4 tyg.

Złamanie rzepki – dochodzi do niej w momencie upadku na kolana na twarde podłoże lub w wyniku powtarzających się mniejszych urazów. Pierwszym objawem zwykle jest ból w okolicy nadrzepkowej oraz krwiak wewnątrzstawowy, który uniemożliwia samodzielny wyprost kolana. Jeśli dojdzie do przemieszczenia w stawie podczas tego urazu leczenie będzie polegało na zabiegu operacyjnym, natomiast jeśli nie doszło do przemieszczeń podstawowym zadaniem w terapii jest opatrunek gipsowy na wyprostowanym kolanie.

Boczne przyparcie rzepki (ELPS) – dochodzi do niej ponieważ rzepka podczas zginania i prostowania kolana nie porusza się w górę i w dół, ale przesuwa się do bocznej części kolana. Narażone na nią są osoby, które posiadają wrodzone wady w obrębie rzepki lub np. koślawość kolan. Pierwsze objawy zwiastujące ELPS to ból na przedniej lub bocznej stronie kolana, uczucie przeskakiwania w kolanie związane z nieprawidłowym torem poruszania się rzepki a także zmniejszona ruchomość rzepki. Zwykle leczenie obejmuje rehabilitację uzupełnioną o środki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Jeśli takie leczenie nie przynosi poprawy to kolejnym etapem jest zabieg operacyjny.

Zwichnięcie kolana:

Jest to jeden z najcięższych urazów stawu kolanowego, podczas którego dochodzi do przesunięcia się powierzchni stawowych kolana względem siebie. Wymaga on obserwacji lekarskiej i leczenia szpitalnego, ponieważ podczas takiej kontuzji dojść może  do uszkodzenia więzadeł, torebki stawowej czy nawet tętnicy podkolanowej. Najczęściej do zwichnięcia kolana dochodzi podczas silnego urazu bądź podczas wypadku samochodowego. Pierwsze objawy zwichnięcia kolana to: silny ból stawu i nienaturalny jego wygląd, woda w kolanie, obrzęk, krwiak. Najpoważniejszym następstwem zwichnięcia kolana jest uszkodzenie nerwów i naczyń krwionośnych kolana, które niezauważone lub nieprawidłowo leczone mogą doprowadzić nawet do amputacji.

Sprawdź na Apteline.pl >> Preparaty po kontuzji kolana

Uszkodzenie chrząstki stawowej:

Chrząstka szklista jest gładką, błyszczącą warstwą pokrywającą zakończenia kości tworzące staw. Znajduje się na kości udowej, piszczelowej oraz rzepce umożliwiając łatwy poślizg kości względem siebie oraz absorpcję wstrząsów. Do urazów chrząstki stawowej dochodzi głównie w wyniku gwałtownego urazu lub nakładania się mikrourazów czy przeciążeń. W związku z tym, że nie jest ona unaczyniona ani unerwiona nie dochodzi do jej samoistnej regeneracji a odżywienie ma miejsce poprzez płyn stawowy lub kości. W diagnostyce najważniejsze są badania czyli zdjęcie rentgenowskie, rezonans magnetyczny czy też artroskopia. Same objawy tj.: bolesność, opuchlizna czy też blokowanie się kolana nie są specyficznym objawem tego schorzenia. Leczenie uzależnone będzie od stopnia uszkodzenia chrząstki, może być zachowawcze (zmiana aktywności fizycznej, redukcja masy ciała, rehabilitacja, farmakologia) oraz chirurgiczne (przeszczep, oczyszczanie). O doborze metody leczenia decyduje oczywiście lekarz, ale należy mieć na uwadze, że wczesna diagnoza i podjęcie leczenia, może uchronić nas przed endoprotezą, która jest następstwem całkowitego zniszczenia chrząstki stawowej.

Kontuzje kolan jest to temat bardzo obszerny. W obrębie stawu dochodzić może do bardzo wielu urazów o różnym stopniu nasilenia. Przy pojawieniu się pierwszych objawów powinniśmy przyglądać im się przez okres kilku dni i leczyć zachowawczo, jeśli one nie ustępują lub jeśli nasilają się należy udać się do specjalisty w celu diagnozy i podjęcia odpowiedniego leczenia.